De andere kant van de Tweede Wereldoorlog.

Over het Duitse verzet vanaf 1933 tot 1945.

-Herbert Baum-de eigenzinnige joodse communist.

Herbert Baum — 10 Februari 1912- 11 Juni  1942

Herbert Baum
Herbert Baum

 

Als zoon van een boekhouder werd Herbert Baum geboren in Poznan in 1912. Hij groeide op in Berlijn en werd elektricien. Vanaf 1926 was hij lid van diverse joodse jeugdorganisaties en vanaf 1931 werd hij lid van de communistische jeugdfederatie.

Na 1933 maakte hij deel uit van het verzet van de KPD (Duitse communistische partij). Al snel vormde er zich een groep jonge communisten om hem heen, allemaal van joodse afkomst. Samen met zijn vrouw Marianne en het bevriende echtpaar Martin en Sala Kochmann organiseerde Herbert Baum bijeenkomsten waar gesproken werd over de dreiging van het nazi-bewind, maar er werden ook culturele zaken besproken en uiteraard ook Marxistische literatuur. Maar Baum maakte ook contact met niet-joodse verzetsgroep, waaronder de groep van Werner Steinbrink. Niet-joden hadden meer bewegingsvrijheid dan de joden en dat was gunstig voor de activiteiten van de Baumgruppe.

Ondertussen -1935-volgde Baum avondlessen om elektroningenieur te worden, hij werd echter van de opleiding verbannen, omdat hij joods was. Sedert 1941 moest Baum werken op de “Jodenafdeling” van de Siemensfabriek in Berlijn. Daar kwam hij in contact met andere dwangarbeiders. Een aantal hielp hij onderduiken in Berlijn om deportatie naar de vernietigingskampen te ontlopen en anderen raakten betrokken bij het verzetswerk, waarmee Baum zich bezig hield.

In eerste instantie hield de Baumgruppe zich bezig met het schrijven en verspreiden van pamfletten. Maar een andere actie die indrukwekkend had moeten worden, was de brandstichting tijdens de anti-sovjettentoonstelling op 18 mei 1942. Steinbrink leverde vanwege zijn bewegingsvrijheid de bommen. De aanslag mislukte echter. Er volgden toen flinke represailles en op 11 juni 1942 stierf Herbert Baum in Moabitgevangenis. Er is altijd twijfel blijven bestaan of dit ten gevolge van zelfmoord was of als gevolg van martelingen.

Baum was een zeer overtuigende persoonlijkheid, zelfs charismatisch. Zowel Herbert als zijn vrouw bezaten een zekere romantische inslag, wat voor buitenstaanders de aanleiding gaf om hen te beschuldigen van onverschilligheid. Daartegenover moet gezegd worden dat Baum ook uiterste loyaliteit opriep bij zijn medeleden, zelfs bij hen, die met Baum van mening verschilde over de aanslag.

 

Bronnen:

Lindenberger, Herbert- Essay-Heroic or Foolish? The 1942 Bombing of a Nazi Anti-Soviet Exhibiet-2006

www.gdw-berlin.de/