De andere kant van de Tweede Wereldoorlog.

Over het Duitse verzet vanaf 1933 tot 1945.

+Duitsers en Oostenrijkers en het Nederlandse verzet

Met bijzondere dank aan Charles Melis en Henk de Boer.
 
 ’’ Hoe Duits voelt een Duitse verzetsman zich, die als tienjarige jongen in 1931 met zijn moeder meegenomen wordt om in Nederland te gaan wonen…’’ Deze opmerking werd gemaakt door Florian Aberle, een bankwerker en Rijksduitser en later verzetsman, die in 1931 met zijn moeder naar Nederland kwam. Het typeert de houding van vele Rijksduitsers, die (soms)al jaren vóór 1933 naar Nederland waren gekomen om hier een nieuw bestaan op te bouwen. Ze schaamden zich voor het Hitleregime dat in 1933 aan de macht was gekomen en wilden daarom meehelpen om dit regime ten val te brengen. Waar konden ze dat beter doen dan in het land dat hen een nieuwe toekomst geboden had? Dus zochten ze contact met het Nederlandse verzet. En niet alleen deze Rijksduitsers deden dit, maar ook vluchtelingen, die na de machtsovername in 1933 alsnog hun heil in Nederland gezocht hadden.
 
 Onder deze Duitse verzetsmensen zaten veelal gewone arbeiders als bankwerkers, fotografen, architecten en bouwvakkers en zij moesten dit verzetswerk doen in de illegaliteit. Nederland wilde door middel van neutraliteit buiten de oorlog zien te blijven en dat resulteerde in de maatregel, die sedert juli 1933 van kracht was. Deze regel hield in dat iedere vreemdeling, die betrokken was bij een politieke organisatie en/of actie, het land uitgezet kon worden. Verschillende keren is deze regel in die tijd toegepast, hoewel er ook gearresteerden waren, die niet uitgezet werden, doch in plaats daarvan in Nederlandse interneringskampen werden gezet, zoals op Vlieland en in Nieuwersluis.
Na de bezetting door de Duitsers in 1940 moesten deze gevangenen worden overgedragen aan de Duitse autoriteiten. Voor een aantal van hen betekende dit de dood. Manlijke Rijksduitsers, die niet gevangen zaten, vielen  thans ook onder de Duitse bezetter en werden verplicht om dienst te nemen in het Duitse leger. Verscheidene mannen doken onder en sloten zich aan bij het Nederlandse verzet.
 
 Er waren echter ook leden van de Duitse bezettingsmacht, die vanuit Duitsland in Nederland gelegerd waren, maar eveneens het Hitlerregime verafschuwden.  Ulrich Rehorst, een geëmigreerde Duitser, was actief in de Hollandgruppe Freies Deutschland, een tak van de Duitse verzetsbeweging “Freies Deutschland”. Hij wist uiteindelijk zo’n zestigtal van hen te bewegen om te deserteren. Hun wapens werden in bezit gegeven van het Nederlandse verzet en een aantal deserteurs sloot zich bij datzelfde verzet aan.
 
 Daden van verzet.
 
 De activiteiten van deze Duitse en Oostenrijkse strijders waren zeker niet van weinig belang. Aan vier van de bekendste en spectaculairste overvallen van het Nederlandse verzet werd door hen meegewerkt:
– Bij de overval op de Landsdrukkerij in Den Haag, waarbij 10.000 blanco persoonsbewijzen werden buitgemaakt, was de Duitse fotograaf Gerhard Joseph Badrian  betrokken. Badrian had een leidende rol in de Persoonsbewijscentrale, ofwel PBC genoemd.
-Aan de overval op de gevangenis aan de Weteringschans in Amsterdam nam ook Badrian deel. Het was helaas een mislukte poging om gevangen verzetsmensen te bevrijden. Badrian redde Gerrit-Jan van der Veen, leider van de PCB, die zwaar gewond was geraakt bij deze overval.
Korte tijd hierna is Badrian gesneuveld in een vuurgevecht, waarin hij terecht gekomen was na verraad. Zelf had hij tijdens dit vuurgevecht een SD-er doodgeschoten.
-Bij de overval op het bevolkingsregister van Amsterdam waren de Duitser Albert Schlösser en de Oostenrijker Karl B.R.P. Gröger betrokken. De bedoeling was om het archief in de brand te steken. Helaas lukte deze aanslag niet volledig.
Gröger is later gefusilleerd.
-Aan de overval bij de Woeste Hoeve, waarbij het de bedoeling was om een vrachtauto te bemachtigen, namen twee gedeserteerde Oostenrijkse Waffen SS-ers deel- Herman Kempfer en Sepp Köttinger. In het donker werd echter de wagen van de Höhere SS- und Polizeiführer Rauter aangehouden. Rauter raakte zeer zwaar gewond. 263 Nederlanders werden als represaille dood geschoten.
 
 Na de oorlog.
 
 Nederland kent als onderscheiding het Verzetskruis en sinds 1980 het Verzetsherdenkingskruis. Deze laatste onderscheiding is bestemd voor deelnemers aan het verzet tegen de bezetters van Nederlands grondgebied tijdens de Tweede Wereldoorlog. Voor deze onderscheiding golden als maatstaven dat het verzet van een zekere intensiviteit zijn geweest; het moet zich over een langere duur hebben uitgestrekt; het moet levensgevaar hebben ingehouden.
Na de oorlog zijn zes Duitsers en een Oostenrijker zijn geëerd met dit Nederlandse Verzetskruis. Het zijn: de tekenaar Fritz Behrendt, Karl B.R.P.Gröger, Joep Henneböhl, Fritz en Ingeborg Kahlenberg, Gustav H.Müller en Belinde M.Thöne-Siemens.
 
  Maar er waren ook andere onderscheidingen. Zo verkreeg Richard Barmé als Engelandvaarder het Kruis van Verdienste en verder het Oorlogsherinneringskruis, de Bronzen Leeuw en daarnaast nog een Engelse onderscheiding the King’s Commendation for Brave Conduct.
Emil A.H.Achinger was drager van het Herinneringsinsigne voor actieve dienst in de Binnenlandse Strijdkrachten.
 
 
 De Duitsers Gerhard Joseph Badrian, Richard Jung en de Oostenrijker Karl B.R.P. Gröger werden op plaquettes herdacht. Daarbij werden Badrian en Jung ook nog met een straatnaam geëerd. 
 
Een aantal van deze verzetsmensen werden in Nederland begraven.
Gerhard Badrian, Richard Barmé, Richard Jung, Heinrich Roth en Dr. Gerhard Wander rusten op het Ereveld Loenen.
Karl Gröger ligt begraven op Erebegraafplaats Overveen.
Florian Aberle en Ulrich Rehorst rusten in het Erehof van de gemeentelijke begraafplaats Rusthof in Amersfoort.
Voor foto’s : Foto’s van graven en herdenkingsplaatsen.
 
Van de overlevenden bleven een aantal in Nederland woonachtig, anderen emigreerden naar de Verenigde Staten of naar Israël. Een deel koos ervoor om terug te keren naar hun vaderland –Duitsland. Erkenning bleef echter veelal uit, tot op de dag van vandaag. Voor hen is er nog steeds geen herdenkingsdag in het leven geroepen.
 
Bron:
Boer, Henk de – Duits verzet in en vanuit Nederland- uitgave in eigen beheer, 2003 
 
Nederlandse Onderscheidingstekenen:
met dank aan ww2awards.com voor de afbeeldingen.
 
  
 
 
 
 

Oorlogsherinneringskruis

Verzetsherdenkingskruis

 

 

 

 

 

 

Foto’s: Oorlogsherinneringskruis en verzetsherdenkingskruis- Wilco Vermeer; Herinneringsinsigne BS- Onderscheidingen.nl