De andere kant van de Tweede Wereldoorlog.

Over het Duitse verzet vanaf 1933 tot 1945.

MILITAIR VERZET

Het militaire verzet is wellicht de meest bekende stroming van de anti-nationaalsocialistische beweging, met name door de aanslag van de 20 Juli 1944 door kolonel Graf Claus von Stauffenberg. Echter het beramen van aanslagen door het leger dateerde al van ver vóór 1944. In 1938 werden de eerste plannen daartoe al op tafel gelegd en doorgesproken door majoor Henning von Tresckow. Hij werd leider van de kring, die bekend zou worden als Heeresgruppe Mitte, want ook bij het militaire verzet was sprake van meerdere kringen, die langzaamaan steeds meer toenadering zochten tot elkaar om zo sterker de strijd aan te kunnen.

Zo bestond er ook een kring binnen de Abwehr, de militaire inlichtingendienst van de Wehrmacht. De belangrijke leider van deze kring van majoor en later generaal Hans Oster.

Hoewel het echte verzet bij de Wehrmacht voornamelijk op gang kwam vanaf 1938,klonk er al eerder uit deze hoek waarschuwingen. Generaal Kurt von Hammerstein-Equord deed al vroeg een poging om de rijkspresident Hindenburg ervan te weerhouden om Hitler aan te stellen tot nieuwe rijkskanselier, waardoor deze een nieuwe regering kon gaan samenstellen. De waarschuwing werd genegeerd en Hitler werd gewoon benoemd tot rijkskanselier.

Het duurde zolang totdat het militaire verzet op gang kwam, omdat de militairen zich verbonden voelden door de eed van trouw, die ze afgelegd hadden op Hitler. Die eed, voorheen afgelegt aan de keizer was een aloude traditie, daterend vanaf Frederik de Grote en door de militairen werd die erg hoog geacht. Zo’n eed kon niet zomaar verbroken worden. De nederlaag bij Stalinggrad in 1942, waar zeer veel soldaten het leven lieten, en de ooggetuigenverslagen van diverse officieren over het wangedrag van de SS-Einsatzgruppen aan het Oostfront deden het militaire verzet echter in een stroomversnelling doen geraken.

Mede hierdoor ontstond langzaamaan de groep van de 20ste Juli. In 1943 kwam de leiding steeds meer in handen van kolonel Claus von Stauffenberg.
Er waren al verschillende aanslagen voorbereid en een aantal ervan werden ook daadwerkelijk bijna tot uitvoer gebracht. Echter dikwijls veranderde Hitler op het laatste moment zijn plannen of werkte het explosieve materiaal niet zoals het zou moeten. Uiteindelijk zou op 20 Juli 1944 nogmaals een aanslag plaatsvinden. Kolonel Stauffenberg wist een bom te plaatsen in de buurt van Hitler tijdens een militair overleg. De aanslag mislukte echter en de gevolgen waren rampzalig. Duizenden mensen werden opgepakt en gevonnist en hun familieleden belandden in “sippenhaft”. Dat wil zeggen, dat ze veelal in kampen terecht kwamen en dat al hun goederen en huizen in beslag genomen werden.

Militair verzet van een geheel andere orde was het verzet dat gevormd werd door de deserteurs en overlopers. Een aantal militairen kozen er zelf voor om het leger te verlaten dan wel over te lopen naar de ‘vijand’. Tussen 1933 en 1945 waren er in totaal ongeveer 200.000 strafrechtelijke vonnissen uitgesproken door de Militärjustiz van het Derde Rijk. Rond de 50.000 daarvan zijn destijds voltrokken jegens dienstweigeraars, bevelweigeraars, ondermijnders van de weerbaarheid en deserteurs. De straffen varieerden van doodvonnissen of dienstneming aan het Oostfront in een strafcompagnie of opsluiting in concentratiekampen. Sommige doodsvonnissen werden omgezet in deportatie naar strafcompagnies of naar concentratiekampen, waarbij vele soldaten alsnog om het leven kwamen. Zo’n 20.000 ondergingen wel die doodstraf door middel van executie, ophanging of onthoofding.
De laatste decennia is er regelmatig gestreden voor eerherstel voor deze mensen, wiens daden tot op heden altijd werden gezien als een daad van lafheid. De leden van het Militärjustiz- de militaire rechtbank waren na de oorlog niet vervolgd en zaten nog steeds op de stoelen van de rechters. Straf bleef daarom voortdurend boven het hoofd van de deserteurs en overlopers hangen. Dit jaar volgde eindelijk het lang gekoesterde besluit: opheffing van juridische oordelen tegen alle mensen die beschuldigd werden van krijgsverraad.

Maar er werd ook door het verzet werd ook opgeroepen tot desertie. Met name de groep “Freies Deutschland” was actief op dit gebied. “Freies Deutschland” was aanvankelijk opgericht door krijgsgevangen Duitse militairen en er waren afdelingen in verschillende landen, waaronder Nederland.